බොහෝ පිරිසක් ඉස්ලාමය යනු සලාතය, උපවාසය වැනි ආගමික නැමදුම් පමණක් කිරීම ප්‍රමාණවත් ලෙස සිතයි. ඉස්ලාමයේ ඉහත කී දෑ ඉතා වැදගත් වුව ද, ඉස්ලාමීය ජීවන රටාව තුළ මුස්ලිම්වරු සමාජයට කළ යුතු වගකීම් අතර, යුක්තිය මෙන්ම කරුණාව වැනි යහක්‍රියාවලට ද ඉතා වැදගත් ස්ථානයක් හිමි වේ. නබි (සල්) තුමාණන් වරක් මෙසේ පවසා ඇත: “දෙවියන් විශ්වාසවන්තයන්ගෙන් වඩාත් සම්පූර්ණ විශ්වාසය ඇත්තේ, ඔවුන්ගෙන් වඩාත් හොඳ ගුණාංග ඇති තැනැත්තාටය.” එයින් පැහැදිලි වන්නේ යහක්‍රියා සහ ආගමික යහක්‍රියා අතර සෘජු සම්බන්ධයක් ඇති බවයි.
අන් අයට උදව් කිරීම ඉස්ලාමීය ඉගැන්වීම් තුළ ඇති යහක්‍රියාවලින් එක්කි. අල්-කුර්ආනය හා හදීස් (නබි (සල්) තුමාණන් පැවසූ වදන්) බොහෝමයක් අන් අයට උදව් කරන ලෙස අපට පෙන්වා දෙයි. “අන් අයට ප්‍රයෝජනවත්ම මිනිසා උතුම්ම මිනිසා” යන හදීස් පෙන්වා දෙයි. ඉස්ලාමීය දෘෂ්ටිකෝණයෙන්, යහක්‍රියා කිරීම යනු අල්ලාහ්ගේ තෘප්තිය ලබාගැනීම පිණිස සිදු කරන ආගමික කටයුත්තකි. අන් අයට උදව් කිරීමෙන් මිනිසුන් අතර සම්බන්ධතා, විශ්වාසය සහ සාමය වැනි දෑ ශක්තිමත් වේ.
සදකා සහ සකාත් යනු ඉස්ලාමයේ යහක්‍රියාවලට කදිම උදාහරණ වේ. සකාත් යනු ඉස්ලාමයේ අනිවාර්යයෙන්ම සිදු කළ යුතු වගකීමකි. පුද්ගලයෙකු දුප්පත් සහ අවශ්‍යතා ඇති පුද්ගලයන්ට තම මුදල් හෝ ද්‍රව්‍ය ලබා දීම මෙහිදී සිදු වේ. ඒ සඳහා ලබා දිය යුතු ප්‍රමාණය තීරණය වන්නේ පරිත්‍යාගශීලියාගේ ධනයට සාපේක්ෂවය. සදකා යනු ස්වේච්ඡාවෙන් පුද්ගලයෙකු විසින් තවත් ඕනෑම කෙනෙකුට දෙනු ලබන දානයයි. මෙහි ප්‍රමාණයක් හෝ කාහට ද යන්න අදාළ නොවේ. ඉස්ලාමයේ මෙම ක්‍රියාවන් දෙකම ඉතා ඉහළින් දිරිගන්වයි. සකාත් මඟින් මිනිසා පාරිශුද්ධ කරන බව අල්-කුර්ආනය පවසයි. මෙය සමාජයේ ආර්ථික සමානතාව සහ සහයෝගීතාව වැඩි දියුණු කිරීමට උපකාරී වේ.
ඉස්ලාමයේ පරිසර ආරක්ෂාව ද යහක්‍රියාවක් ලෙස සැලකේ. සතුන්ට කරුණාව දැක්වීම, ජලය නාස්ති නොකිරීම, ගසක් රෝපණය කිරීම ද ඉස්ලාමයේ යහපත් ක්‍රියා වේ. මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ යහක්‍රියා සීමා වන්නේ මිනිසුන් අතර සිදු වන සම්බන්ධතා තුළ පමණක් නොවන බවයි.
අධ්‍යාපනය සොයා යාම ඉස්ලාමය අනිවාර්ය කර තිබේ. “යමෙකු දැනුම සොයමින් මාර්ගයක් ගමන් කරන්නේ නම්, අල්ලාහ් ඔහුට ස්වර්ගයට යාම සඳහා මාර්ගය පහසු කරනු ඇත” යනුවෙන් නබි (සල්) තුමාණන් පවසා ඇත. එමෙන්ම අන් අයට ඉගැන්වීම, ප්‍රයෝජනවත් දැනුම බෙදාහැරීම සහ යමෙකු සත්‍ය මාර්ගයට මඟ පෙන්වීම යනාදිය දිගුකාලීන පුණ්‍ය ප්‍රතිලාභ ලබාදෙන ක්‍රියා ලෙස ඉස්ලාමයේ සැලකේ. මෙය “සදකතුල් ජාරියා” (Sadaqah Jariyah) හෙවත් “නිරන්තර දානය” ලෙස හැඳින්වේ. මෙය මරණයෙන් පසුව ද ප්‍රතිලාභ ලැබෙන යහක්‍රියාවකි.
අවසානයේ, යහක්‍රියා සහ ඉස්ලාම් එකිනෙකට වෙන් කළ නොහැකි සංකල්ප දෙකකි. විශ්වාසය සහ ක්‍රියාව එකට එක්විය යුතුය. යහක්‍රියා මඟින් පුද්ගලයාගේ ජීවිතය පාරිශුද්ධ වේ, එසේම සමාජය ද ශක්තිමත් වන අතර එමඟින් අල්ලාහ්ගේ කරුණාව ලබා ගැනීමට උපකාරී වේ. එබැවින් සෑම මුස්ලිම්වරයෙකුගේම වගකීම වන්නේ දිනපතා ජීවිතයේ යහක්‍රියා වර්ධනය කරගනිමින්, සමාජයට සහ ලෝකයට යහපත පැතිරීමයි.
Article by:
Ahmed Sajjad Aslam
Department of Finance
Department of Finance
Faculty of Commerce & Management Studies